Het is dit jaar 25 jaar geleden dat dance zijn intrede deed in Nederland. Eclectro gaat daarom alle jaren af en bespreekt de rest van 2013 elke week een roemruchte gebeurtenis. Pak je oordoppen er maar bij, want in onze terugblik naar 1992 gaan we keihard hakken en zagen met Turbulentie. Of, zoals de kenner het kent: TURRRRRRRRRRBULENTIE!!!!1!ELF!

Eclectro schreef er al over in de serie 25 jaar dance: toen house in 1991 net opkwam, was het echt hartstikke lief. Er waren nog geen genres, geen hokken, geen stopborden, geen fitties, geen alles. Nee hoor: op de eerste House Party-mixalbums stonden alle producers als broeders en zusters schouder aan schouder naast elkaar.

Antropologisch

In 1992 veranderde dat, en snel ook. De extremen werden groter, de onderlinge afkeer nam toe, elke genre kreeg een naam en eigen publiek, en al snel werd alles uit elkaar getrokken. En terwijl de lieve zielen in Amsterdam heel warm en wollig naar mellow neigden, gingen de havenarbeiders in Rotterdam he-le-maal los op de steeds meer bpm’s wegtikkende en steeds meer distortionpedalen passerende gabber. Midtown, Euromasters, Rotterdam Termination Source: we hadden het allemaal hier.

Die liefde van 010 voor gabber kun je natuurlijk heel goed antropologisch verklaren, maar een niet uit te vlakken katalysator was het in 1992 gestarte radioprogramma Turbulentie op Stadsradio Rotterdam. De eerste jaren, met Mark van Dale en Erik de Koning, boden elke zaterdagavond – zeker voor 13-jarige kids als ik met een extreme honger naar nieuwe muziek – een ideale vinger aan de pols van wat er gebeurde. Het was de tijd van illustere namen als The Sperminator, Ruffneck, Armaggedon, Panic, Gizmo, en Turbulentie gaf – vermoedelijk wereldwijd als enige – vanaf de start van de hardcore dit genre een platform en groeibodem. Met alle gevolgen van dien.

Mellow en trance

Menig, menig, ménig afgeragde TDK-sa-90-tape vloog er doorheen om al start-stop-pauzerend de uitzendingen op te nemen. Die cassettes vormden niet alleen de broodnodige energie in de walkman om op de fiets door te polder van en naar de middelbare school te komen, maar leverden ook waardevol ruilmateriaal voor andere unieke opnames. Een uur Turbulentie met Scott Brown (met op de achergrond nog altijd de uitzending van vorige week, en daaronder een luisterverhaal van He-Man; geluidsreductie was niet de sterkste kant van TDK) was altijd prima uit te wisselen tegen een obscure mixtape uit Parkzicht, zeg maar.

Turbulentie vormde zo een ideale soundtrack bij een genre dat explosief groeide, inclusief alle intriges en spanningen. Ik herinner me nog dat Michel de Hey in de uitzending aankondigde zich op mellow te gaan richten, en dat hij kei- en keihard live werd uitgelachen door De Koning en Van Dale (die later zelf de meest schaamteloze trance gingen produceren, maar soit). Ook was er een incident met een hardcoreplaat waarin Willem-Alexander voor homo werd uitgemaakt, waarna de show tijdelijk uit de lucht werd gehaald (geloof ik, het is alweer zo lang geleden, weet iemand nog hoe dat zat?).

Hoog energieniveau

Afijn. Na 4 jaar, toen gabber druk bezig was de wereld te veroveren, stopte Turbulentie ermee. Stadsradio Rotterdam vond het blijkbaar maar niets, al die herrie en agressie, en toverde de show om in Planet E. Daar kon Michel de Hey zijn ultieme wraak nemen door het populaire tijdslot te gaan vullen met zijn mellow, die inmiddels allang geëvolueerd was naar techno.

Mark van Dale en Erik de Koning, mijn jeugdhelden van weleer, heb ik begin 2000 nog eens gesproken. Ze hadden toen een studio in Dordrecht, en wilden daar een nieuw radiostation gaan opzetten waar ik voor gevraagd was. Erik zat vrolijk met zijn synths te pielen, terwijl Mark – die laten we zeggen op een nogal hoog energieniveau zat – de plannen voor werelddominatie uit de doeken deed.

Nooit meer wat van gehoord, trouwens. Gelukkig leven Mark (tegenwoordig deephouse) en Erik (nog altijd trance) nog. Nu maar hopen dat zij en Michel de Hey weer bij elkaar op de verjaardag mogen komen.

Eclectro vraagt zich af: welke herinneringen heb jij aan Turbulentie? Deel het met ons en de lezers in de reacties!

Videoverslag en interviews (vanaf 6.02)

The Darkraver – dj-set @ Turbulentie, 1994 

https://soundcloud.com/martinkoning39/darkraver-dj-set-turbulentie