Het is dit jaar 25 jaar geleden dat dance zijn intrede deed in Nederland. Eclectro gaat daarom alle jaren af en bespreekt de rest van 2013 elke week een roemruchte gebeurtenis. En omdat ze zo belangrijk blijken te zijn geweest voor de ontwikkeling van de electronische muziek gaat Roland MD  deze week terug naar die experimentele electronica van de vroege jaren ’90. Met ‘Spanners’ van The Black Dog.

Op kleine studentkamers in Deventer maakte ik in het begin van de jaren 90 kennis met de experimentele electronica. Natuurlijk kende ik de housemuziek die ik hoorde op de feesten in de randstad waar ik heen ging en die ik opnam van radioshows als For Those Who Like Too Groove. Maar toen ik eenmaal bekend raakte met de originele Detroit Techno en de Warp IDM (toen nog niet zo genoemd) uit Engeland was ik verkocht. Dit is electronische muziek waar je écht naar kunt luisteren.

Via een studiegenoot raakte ik bekend met artiesten en albums als Biospere, Warp’s Artificial Intelligence serie, The Virtual Sex EP, Aphex Twin’s ‘Selected Ambient Works’, The Black Dog’s ‘Bytes’ en B12. Naast de houseplaten die ik wekelijks kocht (voor de dj uurtjes in de studentenvereniging), begon ik ook zelf meer albums van bovengenoemde artiesten te kopen. Ook het luisteren naar en tapen van de uitzendingen van VPRO’s Cyber Radio SEMTEX duwden mij steeds verder in de richting van die electronische ‘luistermuziek’.

https://www.youtube.com/watch?v=NJZYC3jkpuM

En toen, aan het begin van 1995, midden in de stroomversnelling waarin de house zich bevond, bracht The Black Dog ‘Spanners’ uit.

Qua muziek is Spanners uniek. De ‘ambient-techno ‘ was inmiddels een gearriveerd begrip en in die beginjaren van de nineties werden vele toekomstige ambient-techno klassiekers gemaakt. Ook Spanners wordt vaak onder deze noemer geschaard. Maar Spanners is meer dan alleen ambient-techno. Het album bouwt bruggen tussen verschillende stijlen, zoekt grenzen op en de verschillende invloeden maken het een eclectisch album wat tot op heden nog steeds niet gedateerd klinkt.

De TBD’s fascinatie voor het buitenaardse en het oude Egypte zijn onmiskenbaar te horen en te zien. Zo zijn bijvoorbeeld in ‘Chase the Manhattan ‘ flarden van interviews met Roswell ‘getuigen’ te horen en het artwork van het album (de hond met 3 koppen op de cover) is in de stijl van oude Egyptische afbeeldingen. De algehele sound op het album is rijker en gevarieerder dan bijvoorbeeld voorloper ‘Bytes’. Dub, vervormde funksamples, invloeden uit het Midden Oosten, Detroit synths, ambiente sferen, lange slome acidlijnen, snelle technobeats, flarden van vocalen en breakbeats vormen de bouwstenen voor de 12 tracks die worden afgewisseld met een zevental korte interludes ( ‘Bolts’). De TBD-leden zelf reppen in verschillende interviews zelfs dat de afsluitende track ‘Chesh’ te vergelijken is met klassieke muziek.

https://www.youtube.com/watch?v=GUl6iJlEeTE

Overigens zou Spanners het laatste album zijn dat TBD in de originele bezetting zou maken. Rond de release van Spanners hadden Andy Turner en Ed Handley al besloten om de band te verlaten om zich op het door hen in 1991 gestartte Plaid project te storten. In de vele verhalen die over het album de ronde gaan, krijgt Dog nummer 3, Ken Downie dan ook de meeste credits voor Spanners. De breuk zou tijdens de totstandkoming van het album inmiddels al zo aan de oppervlakte zijn gerezen dat Turner en Handley zich minder met de uiteindelijke samenstelling en het afmixen van het album hebben bemoeid. De allerlaatste gezamelijke inspanning van het trio zou het optreden in de radioshow van John Peel worden (opgenomen begin januari 1995 en in 1999 uitgebracht). De daar ten gehore gebrachte rework van Spanners’ Psycosyin staat nog steeds bij mij in de top 10 van beste tracks ooit:

Bij de vraag of ik voor de serie ‘25 jaar dance’ iets wilde schrijven, wist ik meteen dat dit over Spanners moest gaan. Gedurende de 20 jaar die ik nu bekend ben met het album heeft het mij overal en altijd vergezeld. Is het het beste album wat Warp ooit heeft uitgebracht? Is het het beste IDM album van de jaren 90? Heeft The Black Dog hierna nooit meer hetzelfde geklonken? De antwoorden hierop zou iedereen voor zichzelf moeten vormen. Ik zeg in ieder geval drie keer ‘ja ‘. De mystiek rond dit album vind ik sowieso moeilijk te vatten in woorden. En dat maakt het wat mij betreft ook zo’n bijzonder en tijdloos album. Soms moet je niet proberen iets tot in detail te beschrijven maar moet je het ervaren, koesteren en gewoon laten zijn..

Mocht je het album nog nooit hebben gehoord (en dat kan ik mij van de gemiddelde Eclectro bezoeker eigenlijk niet voorstellen) dan is dit je kans om deze mijlpaal uit de geschiedenis van de dance te ervaren:

Spotify

Deze week is de bijdrage geschreven door voormalig eclectro auteur Roland Meijer Drees. Electronic music lover (♫ Detroit Techno, Sheffield Bleep, Dub Techno).