Vrijdag 9 december

Hoewel Eclectro vooral van nullen en enen houdt, legt de redactie tijdens de openingsavond van State X – New Forms in Den Haag haar oor juist te luister bij 2 analoge acts. Zo bouwt Goslink, het alter ego van Harm Goslink Kuiper, zijn eigen gitaren, banjo’s en violen voor alt country met een kleinkunstenaarstwist. Samen met zijn violiste annex achtergrondzangeres presenteert hij in de kleine zaal van het Paard van Troje melancholische blues van zijn debuutalbum Stil Leven op Excelsior. De muziek en samenzang zijn mooi, de tekstuele vondsten zijn knap, maar soms is het net té kleinkunstenarig met de gemompelde verhalen tussendoor en de soms wat geforceerd aandoende Spinvis-rijmelarij.

Nee, dan Die Anarchistische Abendunterhaltung (DAAU voor vrienden). Het Belgische viertal presenteert nieuw, nog naamloos werk, en dat klinkt prachtig. De combinatie van klarinet, accordeon, viool en cello biedt meer breedte en diepte dan Tiesto die zijn studio opentrekt, terwijl de gevonden melodieën bijna zonder uitzondering weergaloos mooi zijn. Het enige dat mist is wat ongeschuurd oppervlak, iets waar DAAU zich vroeger juist wel vaak op begaf. Soms klinkt het daarom net iets te glad, waardoor de aandacht verslapt. Laat dat de pret niet drukken: het publiek is laaiend enthousiast, en gelijk hebben ze. Van DAAU kan menig elektronicaproducer nog véél leren.

Zaterdag 10 december

Waren DAAU en Goslink al vreemde eenden in de Eclectro-bijt, dan is Carceri de olifant tussen de vissen. Gelukkig zijn we van alle markten thuis, en doen we net alsof deze Delfse deathmetalband gewoon een elektronica-act is die in 330live optreedt. Zo doet mc Cees de Vlieger bij vlagen denken aan de Spaceape, alleen dan na 6 liter chocolademelk, een vrij ernstige longontsteking, en een weekend zware shag roken & asbestplaten zagen. Rogier ‘Rave’ van Kleef, die normaal zijn baslijnen uit de 303 trekt, hanteert vanavond een futuristisch instrument met snaren om zijn subsonische geweld de zaal in te gooien, terwijl Ivar Useinov mannen als Technical Itch en Milanese ver achter zit laat met zijn snoeiharde riffs op de gitaar. Beatsveteraan Josha Nuis (‘boek nu Nuis / voor klappen als een huis’) pakt het tijdens State X wel héél radicaal aan. Via een ingenieuze constructie weet hij zijn drumcomputer (een 909, wordt er gefluisterd in de zaal) met handen en voeten aan te sturen, waarbij vooral de bassdrum en de crash overuren maken. De tempowisselingen van Carceri doen denken aan het wereldkampioenschap tussen Bogdan Raczynski en Autechre, en melodisch weten we zonder problemen een vrolijk deuntje mee te fluiten. Jammer genoeg blijft een Skrillex-waardige pit achterwege, terwijl de stemmig in het zwart geklede liefhebbers toch echt een reputatie hoog te houden hebben. Afijn. Dat Carceri, dat gaat nog groot worden op Warp. Mark our words.

Eenmaal terug in het Paard van Troje zijn we net op tijd voor het Glenn Branca Ensemble. Branca, min of meer geestelijk vader van Sonic Youth en grootgebruiker van noise, biedt als dirigent van 4 gitaristen, 1 bassist en 1 drummer minimal music voor mensen die ondertussen wel ongelofelijk veel geluid willen horen. Of, anders gezegd: postrock voor mensen die er slechts voor de climaxen zitten. De geluidsman draagt zijn steentje bij door de sadisme-preset onder het stof vandaan te halen, waardoor een lokale iPhone-applicatie op een memorabel moment 140 (!) dB meet. Die combinatie van volume en constante muzikale agressiviteit weet de bezoekers – 40+, man, kaal, spijkerbroek, liefhebber op het pathologische af, volslagen willekeurig met het hoofd meebewegend – te roeren, waardoor voor ons zelfs een vechtpartij ontstaat tussen 2 mannen, later gevolgd door een handgemeen tussen man en vrouw. Koester het of haat het: het Glenn Branca Ensemble weet wel een unieke snaar te raken.

Blijkbaar wil Yuri Landman niet onder doen voor Branca, want hij staat op het podium van de kleine zaal met een 15-koppig orkest. Dat oogt niet alleen als een schoolreisje van de kunstacademie, maar zo klinkt het ook. Het zijn allemaal intrigerende instrumenten uit eigen werkschuur, maar compositioneel is het nietszeggend. Daar komt pas verandering in als het collectief een cover van David Bowie een door Glenn Branca geïnspireerd nummer inzet en daarbij geholpen wordt door Half Japanese-voorman Jad Fair met een spoken word-bijdrage. Deze minutenlang uitgesponnen, bezwerende combinatie van herhalende melodieën, drums en woorden weet in tegenstelling tot de rest van het optreden wél te beklijven.

En dan, eindelijk: elektronica! Kevin Martin (The Bug) heeft zijn grootste mengpaneel uit het voorraadhok laten halen en de hulp ingeroepen van zangeres Kiki Hitomi en gitarist/zanger Roger Robinson. Daarnaast weet de rookmachine, het officieuze vierde bandlid, een rookgordijn neer te leggen waar de Amerikanen in Irak trots op waren geweest. Het resultaat, King Midas Sound, doet op papier iets heel tofs, maar dat komt live niet uit de verf. De geluidsman kiest er blijkbaar voor om de instellingen van het Glenn Branca Ensemble lekker te laten staan, en daarnaast gooit Martin zijn eigen masterfader ook nog verder omhoog. Het resultaat is dat drietal harder aankomt dan de Hulk met drilboor. De eerder op de avond aangeschafte oordoppen zijn dan ook geen overbodige luxe, plus dat het halen van drinken bijna onmogelijk is omdat de glazen constant van de bar af trillen. Al met al zorgt het optreden bij de Eclectro-redactie voor verdeeldheid. Aan de ene kant doet het collega Triptan denken aan zijn avond supersonisch blazen met Matta en Niveau Zero eerder dit jaar. Aan de andere kant durft Inge met geen mogelijkheid te zeggen hoe het optreden was, terwijl hij het van begin tot eind heeft gezien. Ook knap.

Gelukkig komt alles goed, want Mary Anne Hobbs maakt haar opwachting. Dat moet wel een uur dik nieuw werk van Burial en Zomby worden, gedraaid door een knappe, blonde vrouw, toch? Toch? Nee. Dat is het niet. Hobbs draait namelijk vierkante techno die ze slechts sporadisch onderbreekt voor een 2-step- of dubstepritme. Zelfs de techno die ze draait is weinig verheffend: geen slimme Claro Intelecto-eske diepte, maar veelal anonieme platen met hier en daar gewoon vulgaire platte meuk. Mary Anne Hobbs blijkt daarnaast een uitstekende photoshopper in de gelederen te hebben, want de relatie tussen haar persfoto’s en de realiteit is beperkt. Is dan niets meer echt in deze wereld?

Tot slot heeft de organisatie ook nog SBTRKT weten te strikken voor een set. Aangespoord door collega Joost besluit collega Triptan om te blijven, terwijl Inge, Joost en Franek het nachtnet van de NS verkennen. Ook SBTRKT moet het moederziel alleen stellen zonder zijn vaste hulp Sampha. De set begint hoopvol met de ‘Lotus Flower’-remix die ervoor zorgt dat het publiek springend laat zien nog genoeg energie over te hebben. Toch bouwt de gemaskerde Brit verder op gevoel in plaats van beweging. Hoewel de muziek goed is, is het tempo ver te zoeken. Dat is even wennen, want na het dansbare geluid van King Midas Sound en Mary Anne Hobbs is er ineens kalmte. De dansende menigte stagneert dan ook snel of slowt wat verder. Gelukkig is dit slechts een fase, waarna de Londenaar de beat de ruimte geeft om de dansvloer in beweging te zetten. Niet veel later strompelt ook de laatste Eclectro-redacteur de zaal uit.

Afsluitend

State X – New Forms 2011 is een beetje verwarrend dit jaar. Waar we vorig jaar nog gewoon in 1 weekend veel moois zagen, daar is de programmering nu uitgesmeerd over 10 dagen. Dat betekent niet alleen dat het een dure grap wordt als je veel wilt zien, maar ook dat er per avond relatief weinig te zien is. Vorig jaar liepen we vrolijk heen en weer tussen 3 podia, en nu is er eigenlijk maar 1 programmering te volgen. Ook is het ticketsysteem afschrikwekkend: je betaalt per dagdeel per locatie, waardoor je niet gewoon een avond lang probleemloos nieuwe geluiden kunt uitproberen, maar bewuste keuzes moet maken. Dat euvel lijkt zich ook te manifesteren in de bezoekersaantallen, want erg druk is het nergens. Wat bovendien een nadeel is voor de festivalbezoeker die liever geen nacht overslaat (we worden oud – red), is dat alle elektronica naar het diepst van de nacht is verschoven, ongeacht of het dansbaar is of niet. Collega Joost hief de armen ten hemel en jeremieerde: “SBTRKT en King Midas zijn bepaald geen kets-lam-pil-erin-en-gaan-muziek. Waarom treden ze dan in het holst van de nacht op?”

Ons advies: dik het festival in, maak het mogelijk om dagkaarten te kopen, let niet op de aard maar op het karakter van de muziek voor de programmering, en ontsla de geluidsman van het Paard van Troje zorg ervoor dat het publiek beschermd wordt voor sonische oorlogsvoering. De namen die er staan zijn namelijk erg interessant, maar de vorm maakt het lastig om hier optimaal van te genieten.